Halk arasında tavuk karası veya gece körlüğü olarak adlandırılan retinitis pigmentosa hastalığı, çok değişik genetik geçiş özellikleri gösteren, retinanın dış tabakalarını (fotoreseptörler ve retina pigment epiteli) dejenere ederek total körlüğe götüren nadir bir hastalıktır. Toplumdaki görülme sıklığı 1/5000 olup, Ülkemizde 20 bin civarında retinitis pigmentosa hastası olduğu hesaplanmaktadır. Görme alanında, borudan baka gibi tedrici daralmaya yol açarak, yıllar içerisinde optik atrofi ile görme kaybedilir (Resim 1). Bu hastalığın şu anda bilinen bir tedavisi olmayıp, gen ve kök hücre tedavileri ile ilgili deneysel çalışmalar devam etmektedir.

Tamamen kör olmuş genç yaştaki hastalara uygulanacak sıra dışı ameliyat

Retinanın dış tabakalarını bozan hastalıkların tedavisi için, 2002 yılından beri retinanın üstüne, retina altı alana, suprokoroidal boşluğa, optik sinire ve görme korteksine yerleştirilen çeşitli retinal implantlar ( = retinal protez, biyonik göz ) üzerinde çalışılmaktadır. Maküla üstüne yerleştirilen bir epiretinal protez olan Argus II, tüm dünyada günümüze kadar yaklaşık 100 civarında retinitis pigmentosa hastasına  implante edilmiştir. Bu implantın uzun süreli takiplerde risklerinin çok az olması ve hastanın bağımsız olarak dolaşabilmesine imkan vermesi nedeniyle, 2011 yılında Avrupa’ da CE ve 2013 yılında da ABD’ de FDA onaylarını almış olup,  klinik kullanıma girmiş olan ilk ve tek üründür. Bu ürün son aylarda T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından da onaylanmış olup, Ulusal Bilgi Bankasına (UBB) kaydı yapılmıştır. Tamamen kör olmuş genç yaştaki retinitis pigmentosalı hastalara uygulanacak bu sıradışı ameliyatın, SGK tarafından ödeme kapsamına alınması ile ilgili girişimler de başlatılmıştır.

Göz Kliniğimiz Argus II İmplantasyon grubunda.
Kliniğimizde Retinal Protez Araştırma ve Uygulama Birimi de kuruldu

Şu ana kadar bu epiretinal protezin (Argus II), ABD ve Avrupa’ da onaylanmış toplam 8 merkezde implantasyonuna izin verilmiştir. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göz Hastalıkları Anabilim Dalı&Vehbi Koç Göz Hastanesi, Prof. Dr. Emin Özmert tarafından yürütülen uzun çalışmalar ve görüşmeler sonucu, ABD merkezli yetkili kurul (Second Sight) tarafından incelenerek, 24 Temmuz 2014 tarihinde uygunluk sertifikasını almış ve Dünyadaki “ Argus II İmplantasyon Grubu”na katılmıştır. Bu gelişmenin ardından, kliniğimizde Prof. Dr. Emin Özmert başkanlığında “ Retinal Protez Araştırma ve Uygulama Birimi “ kurulmuş olup, biyonik göz ile ilgili bilimsel ve klinik çalışmalara başlanmıştır.

İmplant uygulamasının başarısı hasta beklentisinin iyi analizine bağlı

Bu implantın uygulanmasının başarılı olabilmesi için gerekli olan ön şart, hastanın beklentilerinin analiz edilmesi ve hastanın, ameliyatla kazanabileceklerinin sınırını iyi algılamasıdır. Biyonik gözün takılmasından sonra, hastanın uzun ve zorlu bir rehabilitasyon aşamasından geçmesi gerekmektedir. Bu süreç, kliniğimizde Prof. Dr. Aysun İdil tarafından kurulmuş ve yönetilmekte olan, Ülkemizde başka bir örneği olmayan ve tüm çağdaş yöntemleri kullanan görme rehabilitasyonu merkezi tarafından yürütülecektir (Resim 2).

Biyonik Göz ve Retinal Protez konu sunda eğitim ve araştırma merkezi olma yolundayız
Kliniğimiz; mevcut simülatör eğitim birimi (Resim 3), 10 istasyonlu mikrocerrahi laboratuarı (Resim 4) ve üç boyutlu canlı cerrahi yayın imkanları ile, uluslar arası katılımlı  ESASO  Avrupa Göz Okulunun “ Tıbbi ve Cerrahi Retina”  kurslarında olduğu gibi, yapay görme (biyonik göz, retinal protez ) konusunda da eğitim ve araştırma merkezi olma yolundadır. Bunun bir aracı olarak, kliniğimiz bünyesinde “ Görme, Yapay Görme ve Az Görenlerin Rehabilitasyonu “  konusunda tezli yüksek lisans programı da hazırlanmış olup, gerekli işlemler YÖK aşamasında devam etmektedir.